کپسول آتش نشانی

کپسول آتش نشانی چیست؟

خاموش کننده وسیله ای است جهت خاموش کردن یا کنترل آتش سوزی های کوچک که اغلب در شرایط اضطراری بکار می رود. بنابراین در مواقع آتش سوزی های بزرگ یا غیر قابل کنترل مانند رسیدن آتش به سقف یا هنگامی که استفاده کننده در خطر باشد (وجود دود زیاد، عدم وجود مسیر فرار، انفجار و غیره) نباید از آنها استفاده کرد و اطفاء چنین حریق هایی باید به ماموران آتش نشانی سپرده شود. بطور معمول کپسول آتش نشانی متشکل از یک مخزن تحت فشار استوانه ای است که حاوی نوعی ماده خاموش کننده می باشد. بسته به نوع ماده خاموش کننده از پیشران های مختلفی استفاده می شود. هنگام استفاده از مواد شیمیایی خشک یا پودر اغلب از گاز نیتروژن و هنگام استفاده از آب یا کف، از هوا و یا گاز دی اکسید کربن بعنوان پیشران استفاده می گردد.

انواع کپسول آتش نشانی کدامند؟

دو نوع اصلی کپسول آتش نشانی شامل کپسول های فشار داخلی و کپسول های کارتریج دار وجود دارد. در کپسول های آتش نشانی فشار داخلی، پیشران و عامل خاموش کننده هر دو داخل یک محفظه قرار دارند اما در کپسول های آتش نشانی کارتریج دار، پیشران در یک کارتریج جداگانه قرار دارد و از طریق یک لوله با محفظه حاوی ماده خاموش کننده ارتباط دارد. مزیت کپسول های کارتریج دار قابلیت شارژ سریع است و به استفاده کننده این امکان را می دهد که پس از تخلیه خاموش کننده، به سرعت مجدداً آنرا شارژ نموده و به محل آتش برگردد. برخلاف کپسول های فشار داخلی، در کپسول های کارتریج دار اغلب به جای گاز نیتروژن، از دی اکسید کربن فشرده شده استفاده می شود. معمولاً کپسول های آتش نشانی کارتریج دار کمتر مورد استفاده قرار می گیرند. علاوه بر این کپسول های آتش نشانی در دو مدل دستی و چرخ دار ساخته می شوند. خاموش کننده های دستی معمولاً بین 1 تا 14 کیلوگرم وزن دارند و بنابراین به راحتی قابل حمل هستند. خاموش کننده های چرخ دار معمولاً بالای 23 کیلوگرم وزن داشته و بیشتر در کارخانجات، پالایشگاه ها، فرودگاه ها، بنادر و ... استفاده می شوند.

برحسب نوع ماده خاموش کننده، کپسول های آتش نشانی به انواع مختلفی تقسیم می شوند که شامل موارد زیر است:

کپسول آتش نشانی آب و گاز (آب و هوا):

خاموش کننده آب و گاز ارزان ترین و رایج ترین نوع کپسول اطفاء حریق می باشد. این نوع خاموش کننده ها حاوی آب بوده و در آنها معمولاً از گاز دی اکسید کربن و یا هوا بعنوان عامل خارج کننده آب استفاده می گردد. کپسول آب و گاز از طریق خنک کردن مواد در حال سوختن باعث حذف عامل حرارت شده و از این طریق به مهار آتش سوزی کمک می کند. کپسول های آب و گاز تنها برای خاموش کردن حریق کلاس A مناسب بوده و نباید برای سایر انواع حریق استفاده شوند.

موارد کاربرد کپسول آتش نشانی آب و گاز:

آتش سوزی های ناشی از جامدات و مواد خشک نظیر کاغذ، چوب، پلاستیک و ... (حریق کلاس A).

اخطار: کپسول آتش نشانی آب و گاز برای آتش سوزی های ناشی از مایعات قابل احتراق و الکتریسیته مناسب نمی باشد و استفاده از آن در این موارد می تواند بسیار خطرناک بوده و باعث گسترش آتش سوزی و یا برق گرفتگی شود.

کپسول آتش نشانی پودر و گاز (شیمیایی خشک):

این نوع خاموش کننده ها، چند منظوره بوده به طوری که برای اطفاء حریق جامدات، مایعات قابل اشتعال و گازهای قابل اشتعال قابل استفاده هستند. بهترین کاربرد خاموش کننده پودر و گاز در آتش سوزی های ناشی از مایعات قابل اشتعال نظیر پارافین، بنزین، روغن و ... (حریق کلاس B) می باشد. کپسول های پودر و گاز همچنین برای خاموش کردن آتش های کلاس A و C قابل استفاده هستند. پودر مورد استفاده در این نوع کپسول های خاموش کننده معمولاً بی کربنات سدیم و بی کربنات پتاسیم می باشد که در اثر حرارت تجزیه شده و گاز دی اکسید کربن آزاد می کنند. دی اکسید کربن مانع از رسیدن اکسیژن به حریق شده و در نتیجه باعث خاموش شدن آتش می شود. معمولاً از گاز بی اثر ازت (N2) بعنوان عامل خارج کننده پودر در کپسول آتش نشانی استفاده می گردد.

موارد کاربرد کپسول آتش نشانی پودر و گاز:

از خاموش کننده های پودر و گاز برای خاموش کردن آتش سوزی های ناشی از مایعات قابل اشتعال نظیر پارافین، بنزین، روغن و ... (حریق کلاس B) و همچنین حریق های نوع A و C استفاده می شود.

تذکر: استفاده از خاموش کننده پودر و گاز برای اطفاء حریق تجهیزات گران قیمت و ظریف نظیر کامپیوتر توصیه نمی شود.

کپسول آتش نشانی CO2:

خاموش کننده CO2 حاوی دی اکسید کربن تحت فشار به صورت مایع بوده که پس از خروج از سیلندر تبدیل به گاز دی اکسید کربن می شود. به علت اینکه دی اکسید کربن سنگین تر از هوا می باشد، مانع از رسیدن اکسیژن به سطح آتش شده و از این طریق باعث خاموش شدن آتش می شود. همچنین به علت انبساط سریع گاز، دمای آن به سرعت کاهش یافته و از این طریق به خنک شدن مواد در حال سوختن کمک می کند. بعلت اینکه دی اکسید کربن به سرعت ناپدید شده و اثری باقی نمی گذارد، خاموش کننده co2 برای اطفاء حریق تجهیزات الکتریکی نظیر کامپیوتر مناسب می باشد. همچنین در رستوران ها برای جلوگیری از آلوده شدن مواد غذایی، از این نوع کپسول آتش نشانی بیشتر استفاده می شود. از کپسول Co2 جهت خاموش کردن آتش های کلاس B و C استفاده می شود.

موارد کاربرد کپسول آتش نشانی Co2:

از خاموش کننده دی اکسید کربن برای اطفاء حریق تجهیزات الکتریکی و مایعات قابل اشتعال (حریق کلاس B و C) استفاده می شود.

احتیاط:

به منظور جلوگیری از افزایش فشار داخل سیلندر کپسول آتش نشانی، از قرار دادن خاموش کننده در زیر نور مستقیم خورشید خودداری شود.

 کپسول آتش نشانی فوم:

خاموش کننده فوم علاوه بر حذف عامل حرارت، مانع از رسیدن اکسیژن به مواد در حال سوختن شده و از این طریق باعث خاموش شدن آتش می شوند. کپسول آتش نشانی فوم برای خاموش کردن حریق کلاس A و کلاس B قابل استفاده است.